Vijf gemeenten in regio Midden-IJssel brengen dak- en thuisloosheid in beeld

De ETHOS-telling vindt dit jaar voor de vierde keer plaats. Wat in 2023 begon met 12 gemeenten in 2 regio’s, is uitgegroeid tot een waardevol en breed ingezet instrument om dak- en thuisloosheid in Nederland beter in beeld te krijgen.  “De kracht van de ETHOS‑telling zit in de brede samenwerking. Door samen met zoveel organisaties te tellen, krijgen we een realistisch beeld van dak- en thuisloosheid in Midden‑IJssel. Die kennis gebruiken we om als gemeenten en partners samen stappen te zetten richting passende oplossingen en preventie,” zegt wethouder Toeter van de gemeente Raalte.

“Bestaande landelijke cijfers geven geen inzicht in het aantal dak- en thuisloze mensen op gemeentelijk en regionaal niveau, terwijl daar wel behoefte aan is voor het maken van beleid”, zegt Marjam Smeekens van Hogeschool Utrecht. “Bij de ETHOS-telling hanteren we een bredere definitie zodat ook de verborgen groep dak- en thuisloze mensen in beeld komt. Denk aan kinderen, 65-plussers en mensen die bijvoorbeeld in een auto of op een vakantiepark verblijven in plaats van op straat of in de opvang. 

Brede deelname op 12 mei

Op 12 mei vindt in de regio de ETHOS-telling plaats: een momentopname van dak- en thuisloosheid. Professionals van uiteenlopende organisaties brengen die dag via een korte anonieme vragenlijst mensen in beeld die geen stabiele woonplek hebben. Aan deze telling doen onder andere huisartsen, vrijwilligersorganisaties, vakantieparken, scholen, maatschappelijke opvang, buurthuizen, kerken, woningcorporaties en de dierenopvang mee. Dankzij deze brede samenwerking worden ook mensen bereikt die vaak buiten bestaande registraties vallen.

“Wat de ETHOS-telling bijzonder maakt, is dat het zichtbaar maakt wat er schuilgaat achter dak- en thuisloosheid. Het ontbreken van een eigen, veilige thuisbasis heeft een enorme impact op het dagelijks leven van mensen. Door gezamenlijk te tellen ontstaat niet alleen inzicht, maar ook bewustwording en beter begrip van de onderliggende oorzaken. Dit helpt ons als regio om samen met betrokken organisaties gerichter in actie te komen,” zegt Laura Pruik, regionaal coördinator ETHOS-telling Midden-IJssel.

Gezien worden   

Jona (24), ervaringsdeskundige: “Op mijn twintigste, terwijl ik hard werkte naast mijn opleiding, verloor ik alles en raakte ik dakloos. De realiteit was onwerkelijk: ik was geen stereotype dakloos persoon, maar een schaduw onder de mensen. Terwijl ik mijn weg zocht in de zorg, tussen rijlessen en school door, voelde ik me machteloos. Met slechts één tas vol schoolboeken overleefde ik van bank tot bank, zonder zekerheid, zonder veiligheid. Deze ervaring heeft me geleerd dat dakloze mensen gezien moeten worden. We hebben allemaal behoefte aan steun en verbinding. Daarom is de ETHOS-telling zo cruciaal, het begin van verandering is gezien worden.” 

Beter beleid  

Dankzij de eerdere ETHOS-tellingen weten we dat veel volwassen mannen en vrouwen, jongeren en zelfs kinderen noodgedwongen bij vrienden, familie of derden, of op een camping, in een antikraakwoning, een schuur of in een auto verblijven.  In regio’s die aan de eerdere telrondes hebben meegedaan, worden de inzichten al volop gebruikt bij het aanpassen van bestaand beleid en het ontwikkelen van nieuw beleid.  Patricia Platell, programmaleider Kansfonds: “Den Bosch deed mee aan de allereerste telling en loopt door een scala aan maatregelen voorop in de aanpak en preventie van dak- en thuisloosheid. Den Haag heeft de regels voor woningsplitsing en hospitaverhuur versoepeld, Leiden ondertekende een convenant gericht op het voorkomen van huisuitzetting bij een huurschuld, en in Nijmegen, Tilburg en de Valleiregio is de ETHOS-telling de basis geweest om een Wonen Eerst-aanpak vorm te geven.” 

Landelijk beeld 

Landelijk brengen in regio’s als Rotterdam, Utrecht, Zuid-Hollandse Eilanden, West-Brabant West, Zeeland, Midden-Holland, Drechtsteden en Alblasserwaard, Noord-Veluwe, Noord- en Midden-Limburg, Groningen en Midden-IJssel brengen 800 organisatie dak- en thuisloze mensen in kaart. Daarmee heeft na vier telrondes straks bijna twee derde van de Nederlandse gemeenten inzicht in het aantal dak- en thuisloze mensen en hun leefsituatie.

De resultaten van de vierde ETHOS-telling worden op 9 december 2026 bekendgemaakt. In totaal hebben dan 220 van de 342 Nederlandse gemeenten zicht gekregen op de omvang en aard van de groep dak- en thuisloze mensen. Daaronder zitten ook de G-4 steden Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht. Smeekens:  “Na vier telrondes kunnen we naar verwachting voor het eerst een betrouwbaar landelijk beeld schetsen. Een belangrijke stap, want alleen met heldere en betrouwbare cijfers voor heel Nederland kan dak- en thuisloosheid effectief worden aangepakt.”