Veel gestelde vragen eikenprocessierups

Algemene vragen over de eikenprocessierups

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder. De rups komt voor op eikenbomen. De rups is niet schadelijk voor de bomen, maar vormt wel een risico voor de gezondheid van mensen en (huis)dieren. De rupsen hebben vanaf half mei tot begin juli veel brandharen. Aanraking met deze brandharen kan voor irritaties aan huid, luchtwegen en ogen zorgen.

Eikenprocessierupsen zitten vooral in eikenbomen. Ze zijn grijsgrauw van kleur, hebben lichtgekleurde zijkanten en lange brandharen. Ze bewegen vaak in processie (in een kluitje op en naast elkaar) over de boom en vormen grijze nesten in de vorm van een bal.

Niet alle rupsen die op en rond eiken voorkomen zijn eikenprocessierupsen. De Vlinderstichting geeft aan dat er veel rupsen leven van de eik. Hoe je de verschillende rupsen kunt herkennen is te zien op de site van de Vlinderstichtingexterne-link-icoon.

De natuur is niet opgewassen tegen zoveel eikenprocessierupsen. Er zijn niet genoeg natuurlijke vijanden van de rups. In een natuurlijke omgeving die in balans is, heeft de eikenprocessierups minder kans. Er zijn verschillende natuurlijke vijanden. Bijvoorbeeld vogels, vleermuizen, insecten, spinnen, roofwantsen en sluipwespen eten de rups en de vlinder. Zij leven in een groene omgeving.

De brandharen van de rups kunnen bij aanraking je huid irriteren. De brandharen zijn zo klein dat je ze niet kunt zien. Bij contact met brandharen dringen ze gemakkelijk in de huid, ogen, oren of keel.

Op het moment dat de rupsen zich gaan verpoppen is vaak de ergste overlast voorbij. Dat is waarschijnlijk begin juli. De rupsen kruipen dan niet meer rond, en de nesten worden steviger. De brandharen waaien dan minder snel weg. 

Wat kan ik zelf doen tegen de eikenprocessierups?

In eigen tuin of op eigen terrein is de eigenaar of bewoner zelf verantwoordelijk voor de bestrijding. Het advies is om de nesten niet zelf weg te halen, maar dit door een professioneel bedrijf te laten doen.

De kosten zijn voor jezelf. De gemeente bestrijdt de eikenprocessierups alleen op gemeentelijke eiken.

Je kunt bijvoorbeeld contact opnemen met het bedrijf Bjorn te Lintelo of Roelofs Lemelerveld.

Het weghalen van rupsennesten is een gevaarlijke klus. Als je zelf aan de slag gaat waaien de brandharen van de rups mogelijk alle kanten op. De haren van de rups zijn met het blote oog niet te zien. De rups kan bij gevaar deze brandharen ook wegschieten. Ook oude nesten kunnen nog vol zitten met brandharen. Daar heb je niet alleen zelf last van, maar ook de mensen en dieren in de omgeving. Laat bestrijding dus altijd over aan professionele bedrijven.

Maak de tuin groener. Een groene(re) tuin zorgt voor meer natuurlijke vijanden van de rups. Kijk voor meer tips op de website van Huisje Boompje Beestjeexterne-link-icoon.

Bestrijding van de eikenprocessierups

We bestrijden zo vroeg mogelijk met biologische bestrijdingsmiddelen. Dat is al voordat de rups zijn brandharen krijgt. Daarnaast zuigen we de overgebleven nesten weg die voor ernstige overlast zorgen. Tegelijkertijd gaan we aan de slag om door middel van natuurlijke bestrijding op de lange termijn de overlast te beperken.

De overlast 100% wegnemen gaat nooit lukken. Uitroeien van de eikenprocessierups is gewoon niet mogelijk en ook niet nodig. In de behandelde eiken zitten ongeveer 60-80% minder rupsen. Waar vorig jaar bijvoorbeeld 20 nesten in een boom zaten, zijn dat nu misschien 4 tot 8 nesten. We verwachten ook dat die nesten kleiner zijn dan vorig jaar. Het succes van de behandeling is ook afhankelijk van het weer en de nauwkeurigheid waarmee de bestrijding kan worden uitgevoerd. We houden de rupsen en nesten zelf ook in de gaten.

Binnen de bebouwde kom behandelen we alle gemeentelijke eiken, waar veel mensen komen, preventief. Door op drukbezochte locaties preventief te bestrijden proberen we de overlast van de eikenprocessierups zo beperkt mogelijk te houden. Buiten de bebouwde komen behandelen we preventief alle gemeentelijke eiken:

  • langs (hoofd)schoolroutes.
  • rond kinderdagverblijven, begraafplaatsen en dagbestedingen.
  • die dit jaar gesnoeid worden.

De overlast 100% wegnemen is onmogelijk. Door onze aanpak proberen we de overlast met 60-80% te verminderen. Is er ondanks de preventieve bestrijding toch sprake van overlast van de eikenprocessierups? Dan zuigen we de nesten indien mogelijk weg. Dit doen we alleen in prioritaire gebieden binnen de bebouwde kom en buiten de bebouwde kom langs (hoofd)schoolroutes en rond kinderdagverblijven, begraafplaatsen en dagbestedingen.

We bestrijden de rups tot het natuurlijk evenwicht is hersteld. Dat duurt een aantal jaren, en dit moeten we samen doen. Hiervoor zijn meer natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups nodig. Daarom investeren we de komende jaren in:

  • aanleg van meer afwisselend (openbaar) groen
  • aanplant van verschillende bomensoorten
  • het aanleggen van meer bloemenlinten/ bloembollenlinten
  • meer nestkastjes voor koolmezen, pimpelmezen en vleermuizen, vooral in het buitengebied
  • inzaaien van geschikte bermen en groenstroken met bloemenmengsels
  • extensief maaibeheer om biodiversiteit te bevorderen
  • vlinderfilterkasten die gevuld is met oude rupsennesten om de aanwezigheid van natuurlijke vijanden te stimuleren.

Om de eikenprocessierups onder controle te krijgen hebben we jouw hulp hard nodig! 70% van het verharde oppervlak in de stad is namelijk van particulieren. Kijk hoe je zelf uw (gevel)tuinexterne-link-icoon of balkonexterne-link-icoon kunt vergroenen. 

De digitale kaart externe-link-icoonbiedt een overzicht van waar én hoe we de eikenprocessierups bestrijden.

De vlinderkaart van de Vlinderstichting en de Wet Natuurbescherming vormen de basis voor onze bestrijdingskaart. Dit doen we om de eikenprocessierups te bestrijden met respect voor andere vlindersoorten.

We streven ernaar om een natuurlijk evenwicht te ontwikkelen tussen de eikenprocessierups en haar natuurlijke vijanden. We doen verschillende onderzoeken naar natuurlijke bestrijdingsmethodes, zoals nestkasten, vleermuiskasten en bloemrijke bermen. Dit vergt echter tijd. Om te voorkomen dat de rups dit jaar onbeheersbaar wordt, kiezen we er nu voor om ook op deze manier te bestrijden.

Om een zo goed mogelijk resultaat te bereiken moet de preventieve behandeling erg precies gebeuren. In korte tijd moeten veel bomen behandeld worden. Timing is erg belangrijk. Verschillende factoren spelen hierbij een rol. Zo mag er weinig wind staan, mag het niet regenen en moet de temperatuur overdag het liefst boven de 15 graden uitkomen. Hierdoor kan het voorkomen dat we vroeg moeten beginnen met de preventieve behandeling.

De eikenprocessierups zorgt niet alleen voor overlast in de gemeente Raalte. De rups zorgt in heel Nederland voor problemen. Daarom zijn alle antwoorden en informatie over de eikenprocessierups samengebracht bij het landelijke Kennisplatform Processierupsexterne-link-icoon. Op het Kennisplatform Processierups vind je handige informatie om te helpen bij het verminderen en voorkomen van overlast veroorzaakt door processierupsen.

De gemeente Raalte doet mee aan een tweejarig onderzoek naar de maatschappelijke impact van de eikenprocessierups en een betere monitoring en beheersing van de rups. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Wageningen University & Research in samenwerking met Nivel en partners van het Kenniscentrum Eikenprocessierups. De nieuwe inzichten moet leiden tot een verbeterde Leidraad Beheersing Eikenprocessierups. Meer informatie over het onderzoekexterne-link-icoon.

Op de lange termijn doen we veel om de biodiversiteit te vergroten. Er komen dan meer natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. Dit doet de gemeente door bijvoorbeeld:

  • aanleg van meer afwisselend (openbaar) groen
  • aanplant van verschillende bomensoorten en minder eiken
  • het aanleggen van meer bloemenlinten/ bloembollenlinten
  • meer nestkastjes voor koolmezen, pimpelmezen en vleermuizen, vooral in het buitengebied
  • inzaaien van geschikte bermen en groenstroken met bloemenmengsels
  • extensief maaibeheer om biodiversiteit te bevorderen
  • vlinderfilterkasten aanbrengen om de aanwezigheid van natuurlijke vijanden te stimuleren.

De eik is een mooie boom met veel belang voor de natuur en de geschiedenis van de gemeente Raalte. De boom hoort hier thuis. Wel planten we nu zo min mogelijk eiken, en meer andere soorten bomen en planten.