Roalter akkoord

Over het Roalter Akkoord

Dit Roalter Akkoord is misschien anders dan u gewend bent. Het is geen doortimmerd coalitie- of collegeakkoord waar niets meer te kiezen valt. Ook geen samenlevingsakkoord waar de meest mondige inwoners hun ideeën terugvinden. We noemen het een Roalter Akkoord, een akkoord, dat ook de eigen wijze van de gemeente Raalte weerspiegelt. Het Roalter Akkoord is daarmee een momentopname van een ontwikkeling die in de vorige bestuursperiode gezamenlijk is ingezet. Maar tegelijkertijd vormt het een startpunt van een nieuwe periode van bestuurlijke vernieuwing.

In een aantal stappen is met de raad gekomen tot dit akkoord. Tijdens de formatiegesprekken hebben partijen geadviseerd te zoeken naar de verbinding, datgene wat de partijen bindt op inhoud. Aan de hand van twee openbare werksessies en een informatiebijeenkomst is hieraan vorm en inhoud gegeven. Door te werken met stellingen uit de verkiezingsprogramma’s, de (ambtelijke) bouwstenennotitie en de mogelijkheid voor partijen om ook stellingen aan te dragen, zijn er thema’s en punten genoemd waarover de partijen het eens konden worden. Deze zijn opgenomen in dit akkoord onder de volgende beleidsprogramma’s:

  1. Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving
  2. Integraal beheer openbare ruimte
  3. Onderwijs, werk en inkomen
  4. Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp
  5. Duurzaamheid, klimaatadaptie en energietransitie
  6. Economie
  7. Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed
  8. Openbare orde en veiligheid
  9. Bestuur en dienstverlening

Bij deze werkwijze passen ook zeker enige nuanceringen. De insteek van dit akkoord is datgene waarover partijen het met elkaar eens zijn. Dat betekent ook dat er in dit akkoord geen uitspraken staan die discussie opleverden, omdat daar meer informatie, meer dialoog en/of debat voor nodig is. Uiteraard staat het de raadsleden vrij om deze onderwerpen alsnog op de raadsagenda te krijgen.

Ook is door het werken en vertalen van stellingen in een akkoord maar een deel van het speelveld benoemd. Er spelen meer ontwikkelingen die de komende jaren de agenda gaan bepalen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de maatschappelijke opgaven zoals benoemd in het Interbestuurlijk Programma (IBP). In het IBP hebben medeoverheden afspraken gemaakt over een gezamenlijke agenda voor deze kabinetsperiode, maar we kennen de precieze (financiële) opgave nog niet. Maar denk ook aan gemeentelijke opgaven die in de bouwstenennotitie staan benoemd, zoals de (financiële opgave) van de transformatie sociaal domein, de N35 en de vervangingsstrategie voor de openbare ruimte. En tot slot opgaven die de komende vier jaar ongetwijfeld op ons pad zullen komen, maar die we nu nog niet kennen. Al deze opgaven moeten integraal worden afgewogen tegen de ambities die in dit akkoord vervat staan.

Vanzelfsprekend is het nodig een financiële vertaling van de ambities te maken. Dat is mogelijk als het verdere speelveld in beeld is gebracht en in de raad een weging heeft plaatsgevonden in prioriteiten van onderwerpen. In het financiële hoofdstuk is aangegeven hoe we hiermee om willen gaan.

Leeswijzer

Het volgende hoofdstuk beschrijft de manier waarop we richting willen geven aan de uitvoering van dit Roalter Akkoord. Daarna geven we per programma aan wat de context van het programma is, wat het ambitieniveau van de raad is en hoe we denken daaraan vorm te geven. Het akkoord sluit af met het hoofdstuk financiën.

De gemeente Raalte vernieuwt

In de vorige bestuursperiode stonden we aan de vooravond van ingrijpende veranderingen. Er kwamen nieuwe taken in het sociaal domein op ons af en we stonden voor de uitdaging om invulling te geven aan een ingrijpende bezuinigingstaakstelling. De rol van de (gemeentelijke) overheid ten
opzichte van de samenleving is veranderd van een klassieke verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving. We willen toegroeien naar een nieuwe verhouding tussen gemeente en samenleving, daarbij gebruik maken van de kracht van onze inwoners. Op een groot aantal beleidsterreinen hebben we daarmee met wisselend succes geëxperimenteerd. In de komende bestuursperiode willen we deze bestuurlijke vernieuwing verder doorzetten. We doen dit langs de lijn van richten (wat beogen we hiermee te bereiken), inrichten (hoe gaan we dat doen) en leren (hoe gaan we dit proces tussentijds bijstellen).

Richten

In de komende bestuursperiode zijn er nieuwe trends en opgaven waar we mee aan de slag moeten en die zich voortdurend aandienen. Vaak vragen opgaven lokale oplossingen, soms regionale of zelfs landelijke oplossingen. Bovenal verwachten inwoners steeds vaker dat we concrete maatschappelijke resultaten op deze punten realiseren. Ze mogen er vanuit gaan dat we transparant en begrijpelijk verantwoording afleggen over ons optreden.

Met dit Roalter Akkoord beogen we:

  • inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen nog meer te betrekken bij beleid én uitvoering. Niet door aan de voorkant al van alles dicht te timmeren. Maar vanuit vertrouwen en verbinden willen we, in een samenwerkende bestuursstijl, de kracht van de samenleving benutten om tot gedragen oplossingen te komen.
  • ruimte, flexibiliteit en wendbaarheid in te brengen in datgene wat de komende vier jaar op ons af komt. Om in te kunnen spelen op de ideeën die er in de samenleving spelen of (nieuwe) maatschappelijke opgaven die zich aandienen.
  • de inbreng van alle politieke partijen te organiseren, waarbij elke partij de ruimte krijgt om zijn expertise en toegevoegde waarde zichtbaar te maken.
  • de gemeenteraad als hoogste orgaan meer een kaderstellende rol te geven door de raad aan de voorkant van beleidsprocessen meer ruimte te geven.
  • meer opgavegericht te gaan werken en besturen, omdat de grote opgaven zoals die de komende vier jaar op ons af komen, per opgave expliciete (bestuurlijke) aandacht verdienen en ook bestuurlijke inzet zullen vragen.

Inrichten

Om te kunnen voldoen aan voorgaande doelstellingen, wordt voorgesteld een aantal wijzigingen door te voeren aan de “inrichting” waarop we het besluitvormingsproces hebben vormgegeven. Ten eerste vraagt de ambitie om de raad en samenleving meer in de lead te zetten, een bijpassende vergaderstructuur en -cultuur. Denk hierbij onder meer aan meer ruimte voor thematische besprekingen van de raad met de samenleving over nog nader te bepalen onderwerpen (de Raad “thematisch” op Pad). Daarnaast worden ideeën uitgewerkt die het burgerschap versterken. Voorstellen hiertoe worden uiterlijk 1 oktober 2018 door partijen gedaan zodat de raad uiterlijk met ingang van 1 januari 2019 op een nieuwe manier vergadert.

Om de kaderstellende rol van de raad meer te accentueren wordt, ten tweede, de huidige Lange Termijn Agenda (LTA) van de raad getransformeerd naar een jaaragenda van de raad, met hierin opgenomen onderwerpen waarbij:

  • de raad zelf het initiatief wil houden
  • de raad het college kaders vooraf meegeeft
  • nadere procesafspraken worden gemaakt tussen raad en college
  • het college met voorstellen komt

De wijze waarop dit dynamische document vorm krijgt, wordt in samenspraak met de agendacommissie nader uitgewerkt.

Ten derde wordt omtrent kaderstelling jaarlijks, met ingang van het voorjaar 2019, gewerkt met een document (kaderbrief of perspectiefnota “nieuwe stijl”) dat zowel op inhoud als financiën de raad in de gelegenheid stelt voor het zomerreces integraal invulling te geven aan de kaderstellende rol van de raad als opmaat naar de begroting voor het komend jaar. Dit is jaarlijks het moment waarop de afspraken van het Roalter Akkoord afgewogen worden tegen andere zaken en de raad zodoende integraal tot prioritering kan komen. De vorm en inhoud hiervan worden in het 4e kwartaal 2018 in samenspraak met de rekeningcommissie voorbereid.

Leren

Naast de kaderstellende en volksvertegenwoordigende rol heeft de raad uiteraard ook een controlerende rol. Deze laatste krijgt vorm en inhoud in het bestaande instrumentarium van de raad, zoals de verantwoordingsdocumenten van de planning- en controlcyclus en met evaluaties. Ook dit Roalter Akkoord gaan we evalueren waarbij de raad zijn controlerende rol invult. Met de Raad op Pad is veel ervaring opgedaan met experimenteren, evalueren en leren. Dit Roalter Akkoord is een volgende vernieuwingsstap en vraagt een evaluatiemoment. Voorgesteld wordt een tussenstand op te nemen van het Roalter Akkoord halverwege deze bestuursperiode, waarbij de samenleving ook actief wordt betrokken.

Bijlage