Ontstaan en ligging

De naam Raalte is voor het eerst te vinden in een oorkonde van 2 augustus 1123. Hierin wordt de 'kerk van Raelt' genoemd. Deze oorkonde blijkt echter een vervalst document uit het begin van de 13e eeuw. Het zegel erop is wel echt. Van het 'kerspel’ (kerkdorp) Raalte is voor het eerst sprake in 1265. Het kerspel 'Ter Heyne' is voor het eerst in documenten vastgelegd in 1236. In dat jaar gaf Bisschop Otto III van Utrecht het kerspel de opdracht de 'tienden' af te staan aan een nonnenklooster bij Hasselt.

Het begin van een vroegmiddeleeuws dorp is ontstaan op de plek waar nu de Plaskerk staat. Hier was op een open plek of 'raan': een kleine verzameling hofsteden rond een plaats, een zogenaamde 'tije' of gerechtsplaats. De bewoners van het omliggende gebied dat 'rotlo' (gerooid loo of bos; dit veranderde in roalt, raalte) werd genoemd, kwamen samen op deze tije. Geleidelijk aan ging het oude tijenraan genoemd worden naar het omliggende gebied: Raalte.

De kerkdorpen Raalte en Ter Heyne hebben samen met de omliggende buurschappen de grondslag gelegd voor de gemeente Raalte en Heino. Van oudsher is Raalte een belangrijk centrum geweest, gelegen aan het inmiddels voor scheepvaart gesloten Overijssels kanaal. Heino groeide langzaam en bleef een rustig en nijver agrarisch dorp. Rond Heino en Raalte zijn meerdere prachtige landgoederen met havezaten te vinden.

De gemeente Raalte is rijk aan hoger gelegen landbouwgronden, de zogeheten enken en bouwkampen. Deze zijn in het landschap goed te herkennen en er liggen oude buurschappen naast. De gemeente Raalte heeft een zeer rijk en zeldzaam archeologisch verleden.

Buurschappen

Zeer oude buurschappen in de gemeente Raalte zijn onder meer Linderte, Boetele, Ramele en Pleegste. De oorsprong van deze buurschappen gaat veel verder terug dan de vroegste oorkonden in de gemeente aangeven. Uit archeologisch onderzoek is gebleken dat er al vanaf de Steentijd bewoning is geweest op het grondgebied van de gemeente Raalte.

Vondsten door de tijd heen

  • Uit de Oude Steentijd

een zeldzaam rendierjagerskamp van de Hamburgercultuur uit Luttenberg.

  • Uit de IJzertijd

een zeldzaam, compleet onderzocht grafveld uit de Midden IJzertijd en meerdere IJzertijdnederzettingen met een grote verscheidenheid in boerderijtypen.

  • Uit de Romeinse Tijd

grootschalige ijzerproductie in Heeten uit de periode van circa 280-350 na Christus. Hierbij hoort ook de grootste Germaanse boerderij van Nederland (43 meter lang!) en de wetenschap dat in Europa in de Romeinse Tijd voor het eerst staal is geproduceerd, en wel in Heeten. Verder zijn er meerdere nederzettingen bekend uit de periode van circa 0-500 na Christus.

  • Uit de Vroege Middeleeuwen

meerdere boerderijen uit de 7e, 8e, 9e en 10e eeuw en de grootste Karolingische muntschat van Overijssel uit het midden van de 9e eeuw, gevonden op de Zegge bij Boetele.

  • Uit de Middeleeuwen

de grootste 11e/12e eeuwse boerderij van Oost-Nederland en een zeer zeldzaam type boerderij, gevonden rond een kasteelterrein.